Ngày 22/9/2026, Viện Khoa học Tổ chức nhà nước và Lao động, Bộ Nội vụ đã tổ chức Hội thảo khoa học “Liêm chính khoa học và đạo đức nghề nghiệp trong công tác quản lý và nghiên cứu khoa học của Bộ Nội vụ”, TS. Lê Anh Tuấn, Viện trưởng Viện Khoa học Tổ chức nhà nước và Lao động chủ trì Hội thảo.
Tham dự Hội thảo có các chuyên gia, nhà khoa học; đại diện các đơn vị thuộc, trực thuộc Bộ Nội vụ; đại diện các bộ, ngành: Bộ Khoa học và Công nghệ, Bộ Tư pháp, Bộ Tài chính; đại diện Sở Nội vụ tỉnh Ninh Bình, Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh Phú Thọ cùng lãnh đạo, viên chức Viện Khoa học Tổ chức nhà nước và Lao động.
TS. Lê Anh Tuấn, Viện trưởng Viện Khoa học Tổ chức nhà nước và Lao động phát biểu khai mạc Hội thảo
Phát biểu khai mạc Hội thảo, TS. Lê Anh Tuấn, Viện trưởng Viện Khoa học Tổ chức nhà nước và Lao động nhấn mạnh, khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo ngày càng có vai trò quan trọng trong hoạch định chính sách và quản trị quốc gia; chất lượng khoa học phải được bảo đảm trước hết bằng tính trung thực, khách quan, minh bạch và khả năng kiểm chứng. Viện trưởng dẫn Luật Khoa học, công nghệ năm 2025 và Quyết định số 2557/QĐ-BKHCN ngày 25/5/2026 của Bộ Khoa học và Công nghệ về hướng dẫn liêm chính khoa học, đạo đức nghề nghiệp trong nghiên cứu khoa học và phát triển công nghệ, đồng thời cho rằng liêm chính khoa học có ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với Bộ Nội vụ vì kết quả nghiên cứu là luận cứ phục vụ xây dựng thể chế, chính sách. Do đó, Viện trưởng Lê Anh Tuấn đề nghị Hội thảo tập trung trao đổi bốn nhóm vấn đề trọng tâm: (1) xác định chuẩn mực về liêm chính, đạo đức nghề nghiệp trong quản lý và nghiên cứu khoa học; (2) cơ chế bảo đảm tính độc lập, khách quan, minh bạch trong đánh giá nhiệm vụ khoa học; (3) bảo đảm tính trung thực của dữ liệu và sử dụng trí tuệ nhân tạo có trách nhiệm; (4) xây dựng văn hóa liêm chính trong toàn hệ thống khoa học của Bộ.
ThS. Nguyễn Hải Ninh, Phó Trưởng phòng Phòng Quản lý khoa học, Viện Khoa học Tổ chức nhà nước và Lao động, trình bày Dự thảo Quy tắc về liêm chính khoa học và đạo đức nghề nghiệp trong nghiên cứu khoa học và phát triển công nghệ của Bộ Nội vụ
Tại Hội thảo, ThS. Nguyễn Hải Ninh, Phó Trưởng phòng Phòng Quản lý khoa học, Viện Khoa học Tổ chức nhà nước và Lao động đã giới thiệu Dự thảo Quy tắc về liêm chính khoa học và đạo đức nghề nghiệp trong nghiên cứu khoa học và phát triển công nghệ của Bộ Nội vụ, quy định cụ thể nguyên tắc, hành vi vi phạm và trách nhiệm liêm chính trong từng khâu của hoạt động khoa học và công nghệ, từ đề xuất, tuyển chọn, thực hiện nhiệm vụ đến công bố kết quả, sở hữu trí tuệ, sử dụng trí tuệ nhân tạo và hợp tác quốc tế, cùng các biện pháp phòng ngừa và trách nhiệm của các chủ thể liên quan.
TS. Đào Quang Vinh, nguyên Viện trưởng Viện Khoa học Lao động và Xã hội phát biểu tại Hội thảo
Nhìn từ kinh nghiệm quốc tế, TS. Đào Quang Vinh, nguyên Viện trưởng Viện Khoa học Lao động và Xã hội đã giới thiệu các chuẩn mực quốc tế về liêm chính học thuật, liêm chính khoa học và đạo đức nghiên cứu, trong đó có Tuyên bố Singapore, Bộ Quy tắc ứng xử châu Âu và khuyến nghị của UNESCO, cùng kinh nghiệm quản trị liêm chính khoa học của một số quốc gia như Hoa Kỳ, Đức, Trung Quốc, Singapore, Malaysia. Theo TS. Đào Quang Vinh, kinh nghiệm quốc tế cho thấy ba chuyển đổi quan trọng: từ chống gian lận sang xây dựng văn hóa liêm chính; từ trách nhiệm cá nhân nhà nghiên cứu sang trách nhiệm của cả hệ thống; từ kiểm soát đầu ra công trình sang quản trị liêm chính toàn bộ chu trình nghiên cứu. Đây là những bài học tham khảo có giá trị đối với Bộ Nội vụ trong xây dựng hệ thống liêm chính khoa học như một cơ chế quản trị chất lượng, thay vì chỉ dừng ở phát hiện, xử lý vi phạm.
Bà Nguyễn Thị Ngọc Diệp, Phó Vụ trưởng Vụ Khoa học Xã hội và Tự nhiên, Bộ Khoa học và Công nghệ phát biểu tại Hội thảo
Nhận diện những vấn đề đặt ra, bà Nguyễn Thị Ngọc Diệp, Phó Vụ trưởng Vụ Khoa học Xã hội và Tự nhiên, Bộ Khoa học và Công nghệ cho biết dù khung pháp lý về liêm chính khoa học đã cơ bản được hình thành, thực tiễn triển khai vẫn còn nhiều khó khăn về nhận thức, thể chế hóa, năng lực xác minh xử lý vi phạm, tác động của công nghệ mới và tính răn đe của chế tài. Đồng thời, bà đề xuất sáu nhóm giải pháp, trong đó có đẩy mạnh tập huấn, hoàn thiện quy tắc nội bộ của các cơ quan, tổ chức khoa học và công nghệ, nâng cao năng lực xác minh vi phạm, sớm ban hành Nghị định xử phạt vi phạm hành chính và tăng cường tham khảo kinh nghiệm quốc tế.
TS. Nguyễn Mai Hương, Phó Trưởng ban Hợp tác quốc tế và Phát triển, Đại học Quốc gia Hà Nội phát biểu tại Hội thảo
Một khía cạnh được phân tích sâu tại hội thảo là kiểm soát xung đột lợi ích trong hoạt động tư vấn, tuyển chọn và đánh giá đề tài, khâu mà theo TS. Nguyễn Mai Hương, Phó Trưởng ban Hợp tác quốc tế và Phát triển, Đại học Quốc gia Hà Nội, tiềm ẩn rủi ro cao nhất vì người đánh giá và người được đánh giá thường thuộc cùng một cộng đồng chuyên môn hẹp. Bà lưu ý một điểm dễ bị hiểu sai: xung đột lợi ích được xác định dựa trên việc tình huống có thể bị nhìn nhận là ảnh hưởng đến tính khách quan, chứ không phụ thuộc vào việc người trong cuộc có thực sự bị chi phối hay không. Do đó, việc kê khai xung đột lợi ích cần được hiểu là một hành vi tuân thủ bảo vệ chính người kê khai, chứ không phải sự thừa nhận sai phạm. Bà đề xuất một cơ chế kiểm soát ba lớp (phòng ngừa, phát hiện, xử lý) trong đó có việc kê khai xung đột lợi ích theo từng hồ sơ cụ thể, loại trừ tự động một số mối quan hệ nhất định và xây dựng cơ sở dữ liệu chuyên gia để đối chiếu.
Theo TS. Lê Xuân Tùng (Viện Chiến lược và Khoa học pháp lý, Bộ Tư pháp), những con số từ các khảo sát thực nghiệm được dẫn ra cho thấy bức tranh đáng suy ngẫm: dù gần 90% người được hỏi cho rằng liêm chính khoa học rất quan trọng, chỉ hơn 56% thực sự hiểu rõ quy định pháp luật liên quan; 48,1% từng chứng kiến hành vi vi phạm nhưng chỉ 1,6% chọn cách báo cáo với cơ quan có thẩm quyền, phần lớn vì ngại phiền phức hoặc không biết phải báo với ai. Ông cũng dẫn kinh nghiệm của Quỹ Phát triển khoa học và công nghệ Quốc gia (NAFOSTED), đơn vị đi đầu khi gắn việc tuân thủ liêm chính với quyền được nhận tài trợ và khuyến nghị Việt Nam cần sớm có cơ chế bảo vệ người tố cáo, đồng thời cải cách việc đánh giá nghiên cứu theo hướng coi trọng chất lượng thay vì chạy theo số lượng công bố.
Quang cảnh buổi Hội thảo
Bên cạnh đó, Hội thảo cũng lắng nghe nhiều ý kiến đóng góp tâm huyết từ đại diện các đơn vị như Cục Văn thư và Lưu trữ nhà nước, Vụ Tổ chức – Biên chế, Vụ Công chức – Viên chức (Bộ Nội vụ), Trường Đại học Lao động – Xã hội, Viện Chiến lược và Chính sách kinh tế – tài chính (Bộ Tài chính)...
Phát biểu bế mạc Hội thảo, Viện trưởng Lê Anh Tuấn trân trọng cảm ơn, ghi nhận và đánh giá cao các ý kiến đóng góp, trao đổi quý báu của các đại biểu tham dự. Với tinh thần trách nhiệm và tâm huyết của mình, các chuyên gia, các nhà khoa học, nhà quản lý đã trình bày các ý kiến phát biểu có hàm lượng khoa học cao góp phần cung cấp thêm những luận cứ khoa học và thực tiễn quan trọng để hoàn thiện cơ chế quản lý, góp phần xây dựng môi trường nghiên cứu trung thực, khách quan, minh bạch và có trách nhiệm trong Bộ Nội vụ.
Tin, ảnh: Đỗ Hồng
Một số hình ảnh tại Hội thảo./.
PGS.TS. Lê Thanh Hà, Phó Hiệu trưởng trường Đại học Lao động - Xã hội phát biểu tại Hội thảo
Ông Nguyễn Thanh Bình, Phó Cục trưởng Cục Văn thư và Lưu trữ nhà nước phát biểu tại Hội thảo
Ông Phạm Minh Triết, Phó Vụ trưởng Vụ Tổ chức - Biên chế, Bộ Nội vụ phát biểu tại Hội thảo
Ông Nguyễn Tiến Đạo, Phó Vụ trưởng Vụ Tổ chức phi chính phủ, Bộ Nội vụ phát biểu tại Hội thảo
Bà Đào Mai Phương, Viện Chiến lược và Chính sách kinh tế - tài chính, Bộ Tài chính phát biểu tại Hội thảo
TS. Lê Xuân Tùng, Viện Chiến lược và Khoa học pháp lý, Bộ Tư pháp phát biểu tại Hội thảo
Ông Nguyễn Đức Nghĩa, Vụ Công chức – Viên chức, Bộ Nội vụ phát biểu tại Hội thảo