Ngày 21/10/2026, tại Hà Nội, Viện Khoa học Tổ chức nhà nước và Lao động đã tổ chức Hội thảo khoa học “Những vấn đề lý luận cơ bản về quản trị địa phương”, nằm trong Chương trình khoa học trọng điểm cấp Bộ “Quản trị địa phương ở Việt Nam – Những vấn đề lý luận và thực tiễn”. TS. Lê Anh Tuấn, Viện trưởng Viện Khoa học Tổ chức nhà nước và Lao động chủ trì Hội thảo.
Tham dự Hội thảo có các chuyên gia, nhà khoa học, nhà quản lý cùng lãnh đạo, viên chức của Viện Khoa học Tổ chức nhà nước và Lao động.
TS. Lê Anh Tuấn, Viện trưởng Viện Khoa học Tổ chức nhà nước và Lao động phát biểu khai mạc Hội thảo
Phát biểu khai mạc, TS. Lê Anh Tuấn nhấn mạnh, đổi mới quản trị địa phương là yêu cầu tất yếu nhằm nâng cao năng lực kiến tạo, quản lý của bộ máy chính quyền, đồng thời mở rộng không gian và phát huy vai trò chủ thể của người dân, cộng đồng và doanh nghiệp trong giải quyết các vấn đề chung của địa phương. Viện trưởng chỉ rõ, trước yêu cầu vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp hiện nay, vấn đề then chốt đặt ra là phải làm sáng tỏ mối quan hệ giữa cấp tỉnh và cấp xã; gắn kết chặt chẽ giữa nhiệm vụ, thẩm quyền với điều kiện bảo đảm thực hiện; đồng thời đẩy mạnh phân cấp, phân quyền đi đôi với cơ chế kiểm soát quyền lực hiệu quả. Từ thực tiễn đó, việc xây dựng một hệ thống lý luận hoàn chỉnh, cập nhật và tiếp thu có chọn lọc kinh nghiệm quốc tế sẽ là tiền đề vững chắc nhằm định hình mô hình quản trị địa phương hiện đại, phù hợp với đặc thù Việt Nam.
PGS.TS. Lê Minh Thông, nguyên Trợ lý Chủ tịch Quốc hội phát biểu tại Hội thảo
Tại Hội thảo, các đại biểu đã tập trung trao đổi sâu sắc, toàn diện về cách tiếp cận hiện đại trong quản trị địa phương, đồng thời đi sâu luận giải ba nhóm vấn đề học thuật cốt lõi:
- Xây dựng hệ thống khái niệm và cơ sở lý luận nền tảng: Các nhà khoa học khẳng định cần xác lập một định nghĩa chuẩn mực, bao quát về quản trị địa phương để làm trục định hướng lý thuyết. Quản trị địa phương phải được nhìn nhận dưới góc độ là phương thức vận hành và tương tác đa chủ thể, trong khi mô hình “chính quyền địa phương hai cấp” đóng vai trò là điều kiện tổ chức thể chế. Nhiều ý kiến đã làm sâu sắc thêm mối quan hệ biện chứng giữa các trụ cột: pháp quyền, tính minh bạch, trách nhiệm giải trình, sự tham gia của xã hội, nền tảng dữ liệu và tính bền vững. Bên cạnh đó, các đại biểu phân tích vai trò lãnh đạo toàn diện của Đảng ở địa phương, tác động của văn hóa công vụ, các nhân tố phi chính thức, cũng như nhận diện sớm các nguy cơ về lợi ích nhóm và rủi ro trong tiến trình đẩy mạnh phân quyền, tự quản.
- Đúc rút bài học từ các mô hình và kinh nghiệm quốc tế: Các chuyên gia đề xuất phương pháp so sánh đối chiếu đa chiều dựa trên bộ tiêu chí chuẩn hóa (cơ sở pháp lý, mức độ tự chủ, quyền hạn ngân sách – nguồn thu và nhiệm vụ chi, công cụ kiểm soát và cơ chế giám sát của nhân dân). Qua đối chiếu thực tiễn quốc tế, các ý kiến đã làm rõ những giá trị phổ quát có thể vận dụng linh hoạt, những khía cạnh cần thích ứng và những yếu tố chưa tương thích với cấu trúc hiến định, hệ thống pháp luật của Việt Nam; đồng thời lưu ý việc vận dụng kinh nghiệm từ các quốc gia liên bang hoặc có truyền thống tự quản địa phương đặc thù cần có sự chọn lọc thấu đáo.
- Hoàn thiện khung phân tích và nâng cao tính khả thi trong thực tiễn: Khẳng định khung lý thuyết là kim chỉ nam khoa học cho toàn bộ tiến trình nghiên cứu, các đại biểu đã đi sâu phân tích hệ thống biến số, mối quan hệ nhân quả và các phương pháp kiểm chứng khoa học. Nhiều góc nhìn học thuật gợi mở việc chuyển hóa các luận điểm lý thuyết thành công cụ quản trị cụ thể, khả thi như: ma trận nhiệm vụ – thẩm quyền – nguồn lực tương thích giữa cấp tỉnh và cấp xã; bộ tiêu chuẩn, tiêu chí đánh giá theo từng loại hình địa bàn; đồng thời đưa ra các mô hình thực nghiệm đánh giá hiệu quả cung ứng dịch vụ công cấp xã nhằm kiểm chứng năng lực vận hành thực tế của khung lý thuyết.
Quang cảnh Hội thảo
Phát biểu bế mạc Hội thảo, TS. Lê Anh Tuấn trân trọng cảm ơn các đóng góp tâm huyết, trí tuệ và giàu hàm lượng khoa học của các chuyên gia, nhà khoa học. Viện trưởng khẳng định, những luận điểm và kiến giải sâu sắc tại Hội thảo không chỉ làm sáng tỏ các vấn đề lý luận cốt lõi mà còn cung cấp cơ sở học thuật vững chắc, tạo động lực quan trọng để tiếp tục triển khai thắng lợi các nội dung nghiên cứu chuyên sâu tiếp theo của Chương trình khoa học trọng điểm cấp Bộ./.
Tin, ảnh: Đỗ Hồng
Một số hình ảnh tại buổi Hội thảo./.
PGS. TS. Vũ Thư, Viện Nhà nước và Pháp luật, Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam phát biểu tại Hội thảo
TS. Vũ Xuân Thanh, Phó Viện trưởng Viện Khoa học Tổ chức nhà nước và Lao động phát biểu tại Hội thảo
TS. Nguyễn Thị Kim Thoa, Nguyên Vụ trưởng Vụ Pháp luật hình sự, Hành chính, Bộ Tư pháp phát biểu tại Hội thảo
PGS. TS. Nguyễn Minh Phương, nguyên Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Nội vụ Hà Nội phát biểu tại Hội thảo
PGS.TS. Vũ Công Giao, Giảng viên cao cấp, Trường Đại học Luật, Đại học Quốc gia Hà Nội phát biểu tại Hội thảo