Nhân dịp kỷ niệm 79 năm Ngày Thương binh-Liệt sĩ (27/7/1947-27/7/2026), Cục Văn thư và Lưu trữ nhà nước, Bộ Nội vụ tổ chức trưng bày tài liệu lưu trữ và kỷ vật của cán bộ khối dân sự đi B với chủ đề "Thanh xuân gửi lại", diễn ra từ ngày 17/7/2026 đến Quốc khánh 02/9/2026 tại trụ sở Cục Văn thư và Lưu trữ nhà nước, số 12 Đào Tấn, phường Giảng Võ, thành phố Hà Nội.
Trưng bày bản gốc hồ sơ đi B của Nhà thơ Nguyễn Khoa Điềm.
Xuất phát từ yêu cầu bảo mật trong kháng chiến, trước khi lên đường, các cán bộ đi B đã gửi lại toàn bộ hồ sơ cá nhân, giấy tờ tùy thân và kỷ vật tại Ủy ban Thống nhất của Chính phủ. Để gìn giữ vẹn nguyên những ký ức thiêng liêng đó, hiện nay, hơn 72.000 hồ sơ, kỷ vật của cán bộ đi B thuộc 89 tỉnh, thành phố theo địa giới hành chính các thời kỳ giai đoạn 1945-1975 đang được gìn giữ tại Trung tâm Lưu trữ quốc gia III. Khối tài liệu đồ sộ này chính là nguồn tư liệu đặc biệt để dệt nên không gian trưng bày năm nay.
Không gian trưng bày năm nay tập trung vào 3 nội dung: Không gian trưng bày “Ký ức đi B”, Không gian "Hành trình tri ân & Chiến dịch 500 ngày đêm", Không gian kết nối hiện tại và tương lai.
Không gian trưng bày “Ký ức đi B”
Với hơn 100 tài liệu, hình ảnh và kỷ vật gốc quý giá, trưng bày đưa công chúng trở về một giai đoạn lịch sử hào hùng của dân tộc qua những lá đơn tình nguyện, những cuốn nhật ký thấm đẫm lý tưởng cách mạng, những bức thư, bức ảnh gia đình và những kỷ vật được các cán bộ đi B mang theo hoặc gửi lại trước ngày lên đường.
Cán bộ đi B không phải lực lượng trực tiếp cầm súng ngoài tiền tuyến mà là lực lượng dân sự. Đó là hàng vạn cán bộ, đảng viên cùng đội ngũ trí thức, văn nghệ sĩ, chuyên gia và công nhân kỹ thuật thuộc mọi lĩnh vực đang công tác tại các cơ quan ở miền Bắc. Trong đó có rất nhiều đồng bào tập kết ra Bắc năm 1954, mang theo khát vọng ngày trở về thống nhất non sông.
Bên cạnh khối tài liệu đang được bảo quản tại Trung tâm Lưu trữ quốc gia III (Bộ Nội vụ) và nhiều tư liệu quý do các gia đình, cá nhân hiến tặng, trưng bày còn giới thiệu một số hình ảnh, tài liệu tiêu biểu khai thác từ nguồn tư liệu của Trung tâm Việt Nam và Lưu trữ, Đại học Công nghệ Texas (Hoa Kỳ), góp phần làm phong phú thêm bức tranh lịch sử về cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước.
Trưng bày giới thiệu hồ sơ, kỷ vật của nhiều tên tuổi lớn đã đi vào lịch sử văn hóa, nghệ thuật nước nhà như nhà thơ Nguyễn Khoa Điềm, nhà văn Nguyễn Quang Sáng, nhạc sĩ Phan Huỳnh Điểu, bác sĩ-liệt sĩ Đặng Thùy Trâm, nhà thơ-liệt sĩ Ca Lê Hiến (Lê Anh Xuân), nhà văn-nhà báo-liệt sĩ Dương Thị Xuân Quý... Qua đó, sự kiện góp phần tái hiện chân thực những cống hiến, hy sinh và lý tưởng cách mạng của một thế hệ đã hiến dâng tuổi thanh xuân cho Tổ quốc.
Không gian "Hành trình tri ân & Chiến dịch 500 ngày đêm"
Trong không gian trưng bày giới thiệu những kết quả bước đầu của Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ; đồng thời giới thiệu những đóng góp của tài liệu lưu trữ trong việc phục vụ công tác xác minh thông tin và thực hiện chính sách đối với người có công với cách mạng.
Đặc biệt, trong khuôn khổ chiến dịch ý nghĩa này, Cục Văn thư và Lưu trữ nhà nước đã tích cực phối hợp với các cơ quan, địa phương khai thác, cung cấp hồ sơ, tài liệu lưu trữ phục vụ xác minh thông tin liệt sĩ, thân nhân người có công và kết nối, trao trả hồ sơ, kỷ vật. Sự đóng góp thầm lặng của ngành lưu trữ đã tạo ra những kết nối diệu kỳ, làm dịu bớt nỗi đau mất mát của hàng vạn gia đình liệt sĩ.
Cục trưởng Cục Văn thư và Lưu trữ nhà nước Đặng Thanh Tùng phát biểu trong Lễ khai mạc Không gian trưng bày với chủ đề "Thanh xuân gửi lại", sáng ngày 17/7/2026 tại Hà Nội.
Không gian kết nối hiện tại và tương lai
Bằng việc miệt mài khai thác, chắp nối từng dòng thông tin từ những cuốn sổ cũ, những trang tài liệu ố vàng, Cục Văn thư và Lưu trữ nhà nước đã phối hợp nhịp nhàng với các cơ quan chức năng để xác minh thông tin liệt sĩ, tìm kiếm thân nhân và trao trả kỷ vật. Tài liệu lưu trữ lúc này không còn là những tờ giấy vô tri, mà trở thành chiếc cầu nối thiêng liêng đưa các anh hùng trở về trong vòng tay gia đình.
Để hiện thực hóa hành trình đó, Cục Văn thư và Lưu trữ nhà nước đã nỗ lực số hóa và vận hành hệ thống tra cứu trực tuyến tại địa chỉ https://www.luutru.gov.vn/hosodiB, tạo điều kiện để người dân, thân nhân cán bộ đi B và các cơ quan chức năng tra cứu, xác minh thông tin. Kết quả bước đầu Trung tâm Lưu trữ quốc gia III đã trực tiếp trao trả kỷ vật gốc cho 65 trường hợp. Đồng thời, thông qua các sự kiện tri ân hằng năm, đơn vị đã phối hợp trao trả vàng và kỷ vật cho 150 cán bộ đi B và thân nhân.
Bên cạnh hoạt động trưng bày trực tiếp, công chúng có thể trực tiếp tra cứu hồ sơ cán bộ đi B đang được bảo quản tại Trung tâm Lưu trữ quốc gia III thông qua hệ thống tra cứu điện tử. Hoạt động này góp phần tạo thuận lợi cho thân nhân liệt sĩ, người có công với cách mạng và các nhà nghiên cứu trong việc tiếp cận tài liệu lưu trữ, phục vụ giải quyết chế độ, chính sách, tìm kiếm thông tin về người thân và nghiên cứu lịch sử, đồng thời khẳng định vai trò của chuyển đổi số trong phát huy giá trị tài liệu lưu trữ phục vụ xã hội.
Các đại biểu và đại diện cán bộ các ngành khối dân sự đi B tham dự Lễ khai mạc Không gian trưng bày "Thanh xuân gửi lại".
Dù nỗ lực là rất lớn, nhưng hành trình này vẫn gặp không ít gian truân do biến động thời gian và địa giới hành chính. Hiện nay vẫn còn nhiều gia đình, nhiều người con, người cháu của cán bộ đi B chưa biết rằng những hồ sơ, kỷ vật của người thân mình vẫn đang được lưu giữ cẩn trọng tại Trung tâm Lưu trữ quốc gia III.
Ông Phạm Quang Nghị, nguyên Ủy viên Bộ Chính trị, nguyên Bí thư Thành ủy Hà Nội, nguyên cán bộ đi B đợt năm 1967, phát biểu cảm tưởng tại Không gian trưng bày "Thanh xuân gửi lại", sáng ngày 17/7/2026.
Chính vì vậy, không gian trưng bày "Thanh xuân gửi lại" không chỉ tái hiện một phần ký ức của dân tộc mà còn là lời tri ân đối với những người đã dành trọn tuổi thanh xuân cho Tổ quốc. Những tài liệu, hồ sơ và kỷ vật được giới thiệu tại trưng bày là những chứng tích lịch sử chân thực, góp phần giáo dục truyền thống yêu nước, bồi đắp đạo lý "Uống nước nhớ nguồn", "Đền ơn đáp nghĩa" và lan tỏa những giá trị nhân văn của công tác lưu trữ trong đời sống hôm nay. Mong rằng mỗi thông tin, mỗi hình ảnh được lan tỏa từ triển lãm sẽ là nhịp cầu đưa thêm nhiều kỷ vật, nhiều ký ức thiêng liêng trở về đoàn tụ với gia đình.
Các khách tham quan tại Không gian trưng bày "Thanh xuân gửi lại".
Moha.gov.vn