Ngày 30/6/2026, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 259/2026/NĐ-CP quy định về tuyển dụng, sử dụng và quản lý viên chức, có hiệu lực thi hành kể từ ngày 1/7/2026, thay thế toàn bộ hệ thống văn bản trước đây, tạo hành lang pháp lý đồng bộ cho công tác cán bộ trong các đơn vị sự nghiệp công lập trên cả nước.

Những điểm mới nổi bật trong công tác tuyển dụng viên chức

Nghị định 259 đã có những điều chỉnh quan trọng trong công tác tuyển dụng, hướng tới mục tiêu thu hút người có tài năng, lựa chọn đúng người, đúng việc và tăng cường tính chủ động cho đơn vị.

Phân định rõ thẩm quyền tuyển dụng theo nhóm đơn vị

Nghị định quy định thẩm quyền tuyển dụng viên chức được phân theo 4 nhóm đơn vị sự nghiệp công lập, dựa trên mức độ tự chủ tài chính cụ thể:

Đơn vị tự bảo đảm chi thường xuyên và chi đầu tư (nhóm 1) và đơn vị tự bảo đảm chi thường xuyên (nhóm 2) được giao toàn quyền tự chủ trong việc tuyển dụng viên chức.

Đơn vị tự bảo đảm một phần chi thường xuyên (nhóm 3) và đơn vị do nhà nước bảo đảm chi thường xuyên (nhóm 4), cơ quan quản lý cấp trên sẽ thực hiện việc tuyển dụng theo phân cấp.

Đổi mới về hình thức và nội dung thi tuyển

Nghị định 259 giữ nguyên cơ chế 2 vòng thi.

Vòng 1 (Kiểm tra kiến thức chung và Ngoại ngữ) bằng hình thức trắc nghiệm trên máy tính. Thí sinh đạt từ 50% số câu trở lên ở từng phần thi mới đủ điều kiện dự thi vòng 2.

Vòng 2 (Thi môn nghiệp vụ chuyên ngành) Cho phép lựa chọn 1 trong 2 hình thức thi là Thực hành hoặc kết hợp thi viết và phỏng vấn. Đặc biệt, Nghị định cho phép người đứng đầu cơ quan có thẩm quyền quyết định tổ chức thi viết trên máy tính và linh hoạt về số lượng câu hỏi (từ 60 đến 120 câu), tạo điều kiện cho các đơn vị áp dụng công nghệ vào tuyển dụng, phù hợp với đặc thù ngành, lĩnh vực.

Mở rộng các trường hợp được xét tuyển đặc cách

Để thu hút nguồn nhân lực chất lượng cao, Nghị định 259 đã mở rộng và cụ thể hóa các trường hợp được xem xét tiếp nhận vào làm viên chức. Các đối tượng này bao gồm:

Chuyên gia, nhà khoa học, luật gia, doanh nhân tiêu biểu, xuất sắc.

Người có tài năng, năng khiếu đặc biệt trong các lĩnh vực văn hóa, nghệ thuật, thể dục thể thao.

Người đã từng là cán bộ, công chức, viên chức chuyển công tác ra khu vực ngoài công lập, nay có nguyện vọng quay lại.

Người đang làm hợp đồng lao động tại chính đơn vị sự nghiệp, có thời gian công tác từ đủ 05 năm trở lên và đáp ứng đầy đủ các tiêu chuẩn.

Quy định này tạo cơ chế linh hoạt để các đơn vị sự nghiệp công lập, đặc biệt là các cơ sở giáo dục, y tế, khoa học công nghệ, có thể nhanh chóng bổ sung đội ngũ chuyên gia giỏi mà không bị ràng buộc bởi các quy trình thi tuyển thông thường.

Những điểm mới trong công tác sử dụng và quản lý viên chức

Nghị định 259 đã đưa ra nhiều quy định mới nhằm chuyên nghiệp hóa việc quản lý viên chức, gắn với vị trí việc làm và kết quả thực hiện nhiệm vụ.

Quy định rõ về thay đổi bậc nghề nghiệp và vị trí việc làm

Nghị định quy định cụ thể về thay đổi bậc nghề nghiệp của vị trí việc làm. Đây là việc xếp viên chức vào một bậc nghề nghiệp khác (cao hơn hoặc thấp hơn) trong cùng một vị trí việc làm. Việc xem xét thay đổi dựa trên các nguyên tắc và điều kiện chặt chẽ, gắn với nhu cầu của đơn vị, kết quả đánh giá, xếp loại và năng lực thực tiễn của viên chức. Quy định này tạo ra cơ chế động, cho phép bố trí viên chức phù hợp hơn với năng lực, đồng thời cũng là cơ sở để đưa ra khỏi vị trí không còn đáp ứng yêu cầu những viên chức có hiệu quả công tác thấp.

Siết chặt kỷ luật, kỷ cương trong bổ nhiệm và miễn nhiệm viên chức quản lý

Công tác bổ nhiệm, bổ nhiệm lại viên chức quản lý được quy định chặt chẽ, đồng bộ với các quy định của Đảng. Các tiêu chuẩn, điều kiện, quy trình 04 bước đối với nguồn tại chỗ được chuẩn hóa, đảm bảo dân chủ, khách quan, công khai.

Đặc biệt, các quy định về cho thôi giữ chức vụ, từ chức, miễn nhiệm được quy định rất cụ thể, làm rõ trách nhiệm của người đứng đầu. Các căn cứ để xem xét miễn nhiệm được mở rộng, bao gồm cả các trường hợp bị kỷ luật, tín nhiệm thấp, để đơn vị xảy ra tham nhũng, tiêu cực, hoặc suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống. Điều này thể hiện quyết tâm cao trong việc làm trong sạch bộ máy, kịp thời thay thế những cán bộ yếu kém, không còn đủ uy tín và năng lực.

Tăng cường ứng dụng công nghệ trong đào tạo, bồi dưỡng

Nghị định 259 nhấn mạnh yêu cầu tăng cường ứng dụng khoa học công nghệ, trí tuệ nhân tạo trong đào tạo, bồi dưỡng viên chức. Các hình thức bồi dưỡng được đa dạng hóa, bao gồm cả tập trung, trực tuyến và kết hợp cả hai. Nội dung bồi dưỡng cũng được cập nhật, tập trung vào các kiến thức về đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, đáp ứng yêu cầu của cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư.

Yêu cầu đặt ra và tổ chức thực hiện

Nghị định 259/2026/NĐ-CP với nhiều điểm mới, có tính đột phá sẽ tác động sâu rộng đến công tác quản lý và chất lượng đội ngũ viên chức. Để Nghị định thực sự đi vào cuộc sống, các cơ quan, đơn vị cần tập trung thực hiện tốt một số nhiệm vụ sau:

Một là, tổ chức phổ biến, quán triệt sâu rộng nội dung của Nghị định đến toàn thể viên chức, đặc biệt là đội ngũ lãnh đạo, quản lý và bộ phận làm công tác tổ chức cán bộ.

Hai là, khẩn trương rà soát, sửa đổi, bổ sung hoặc ban hành mới các quy chế, quy định nội bộ về tuyển dụng, sử dụng, bổ nhiệm, đào tạo… cho phù hợp với tinh thần phân cấp và các quy định mới của Nghị định.

Ba là, các cơ quan quản lý cấp trên cần làm tốt công tác hướng dẫn, kiểm tra, giám sát, kịp thời tháo gỡ khó khăn, vướng mắc cho các đơn vị sự nghiệp công lập trong quá trình thực hiện quyền tự chủ.

Bốn là, mỗi viên chức cần nâng cao ý thức tự giác, chủ động nghiên cứu, học tập để đáp ứng các tiêu chuẩn, yêu cầu mới về năng lực, phẩm chất theo quy định.

Nghị định số 259/2026/NĐ-CP được đánh giá là bước hoàn thiện quan trọng khung pháp lý về công tác cán bộ trong khu vực sự nghiệp công lập, góp phần nâng cao chất lượng đội ngũ viên chức, đáp ứng yêu cầu cải cách nền hành chính trong giai đoạn mới.

Tin: Đỗ Hồng

(Chi tiết Nghị định số 259/2026/NĐ-CP tại đây)