Ngày 26/10/2026 tại Thành phố Hồ Chí Minh, Viện Khoa học Tổ chức nhà nước và Lao động (Viện) phối hợp với Sở Nội vụ Thành phố Hồ Chí Minh tổ chức buổi tọa đàm, khảo sát về “Thực trạng xây dựng và hoàn thiện thể chế quản trị địa phương” trong khuôn khổ đề tài khoa học và công nghệ cấp quốc gia “Xây dựng và hoàn thiện thể chế quản trị địa phương hiện đại và hiệu quả đáp ứng yêu cầu tạo động lực phát triển nhanh và bền vững đất nước trong điều kiện mới”, mã số KX.05.11/21-30, do Viện chủ trì thực hiện. TS. Lê Anh Tuấn, Viện trưởng Viện Khoa học Tổ chức nhà nước và Lao động và đồng chí Trần Quốc Khánh, Phó Giám đốc Sở Nội vụ Thành phố Hồ Chí Minh đồng chủ trì buổi tọa đàm, khảo sát.
Tham dự buổi tọa đàm, khảo sát có PGS.TS. Lê Minh Thông, nguyên Phó Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật của Quốc hội; các thành viên Đoàn khảo sát của Viện; đại diện các sở, ngành Thành phố và UBND các phường Chánh Hưng, Đông Hưng Thuận, Bình Dương, Phước Thắng, xã Bà Điểm;…
Phát biểu tại buổi tọa đàm, khảo sát, TS. Lê Anh Tuấn nhấn mạnh, trong bối cảnh vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp, việc hoàn thiện thể chế quản trị địa phương cần bảo đảm phân định rõ nhiệm vụ, quyền hạn giữa cấp tỉnh và cấp xã, gắn thẩm quyền với trách nhiệm và điều kiện thực hiện. Cùng với đó là yêu cầu phối hợp giữa các cơ quan, tổ chức, huy động và sử dụng hiệu quả nguồn lực, phát huy sự tham gia của người dân và doanh nghiệp vào quá trình phát triển địa phương. Vì vậy, nghiên cứu thể chế quản trị địa phương cần xem xét cả quy định pháp luật, cơ chế, chính sách, việc tổ chức thực hiện và mối quan hệ giữa các chủ thể tham gia quản trị.
TS. Lê Anh Tuấn, Viện trưởng Viện Khoa học Tổ chức nhà nước và Lao động phát biểu khai mạc Toạ đàm
Với tinh thần đó, TS. Lê Anh Tuấn đề nghị các đại biểu tập trung trao đổi thẳng thắn, khách quan, đi vào những vấn đề cụ thể từ thực tiễn công tác; làm rõ kết quả, cách làm có hiệu quả, những vướng mắc, nguyên nhân và đề xuất hướng xử lý; phân biệt khó khăn bắt nguồn từ thể chế với khó khăn thuộc khâu tổ chức thực hiện. Đối với đại diện lãnh đạo UBND cấp xã, tập trung trao đổi về sự phù hợp giữa nhiệm vụ, thẩm quyền được giao với năng lực và nguồn lực thực hiện; những công việc còn vướng trong phối hợp với các sở, ngành; cách thức thu hút và phát huy sự tham gia của người dân, doanh nghiệp, các tổ chức vào quá trình xây dựng, hoàn thiện thể chế quản trị địa phương và những vấn đề cần giải quyết để phục vụ người dân, doanh nghiệp tốt hơn.
Tại buổi tọa đàm, khảo sát, các đại biểu tham dự đã thẳng thắn trao đổi, báo cáo về thực trạng xây dựng và hoàn thiện thể chế quản trị địa phương của Thành phố; việc chủ động cụ thể hóa các quy định, chính sách của Trung ương và triển khai các cơ chế, chính sách đặc thù phục vụ phát triển kinh tế – xã hội; tổ chức chính quyền địa phương sau sắp xếp từng bước được kiện toàn, bảo đảm duy trì hoạt động và giải quyết công việc cho người dân, doanh nghiệp; sau sắp xếp, Thành phố có 168 đơn vị hành chính cấp xã, gồm 54 xã, 113 phường và đặc khu Côn Đảo; việc phân cấp, ủy quyền được đẩy mạnh, tạo điều kiện để chính quyền cơ sở chủ động hơn trong thực hiện nhiệm vụ; công tác cải cách hành chính, chuyển đổi số, công khai thông tin và hỗ trợ người dân, doanh nghiệp thực hiện thủ tục hành chính được quan tâm triển khai; các hình thức tham gia của người dân, doanh nghiệp, Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức chính trị – xã hội vào quản trị địa phương được duy trì thông qua góp ý chính sách, giám sát, phản biện xã hội và các hoạt động tại cộng đồng dân cư; công tác tiếp công dân, đối thoại, tiếp nhận và giải quyết phản ánh, kiến nghị, xây dựng và thực hiện hương ước, quy ước phù hợp với địa bàn sau sắp xếp tiếp tục được chú trọng.
Bên cạnh đó, theo báo cáo và ý kiến của các đại biểu, một số quy định còn thiếu đồng bộ, thay đổi nhanh, cần được hướng dẫn kịp thời để tổ chức thực hiện. Ở cấp Thành phố, những vướng mắc tập trung vào phân định thẩm quyền, trách nhiệm và phối hợp xử lý công việc liên ngành về đất đai, quy hoạch, đầu tư, tài chính và môi trường; xác định cơ quan kế thừa, xử lý hồ sơ, dự án và tài sản chuyển tiếp sau sắp xếp. Việc kết nối, chia sẻ dữ liệu giữa các ngành chưa đầy đủ, thông tin phục vụ thẩm định, theo dõi và ra quyết định còn phân tán; có trường hợp ý kiến phối hợp chưa đưa ra phương án xử lý cụ thể. Việc cung cấp dịch vụ công trực tuyến toàn trình, giải quyết thủ tục không phụ thuộc địa giới hành chính cần phù hợp với tính chất từng thủ tục, nhất là những công việc phải kiểm tra, xác minh thực địa.
Ở cấp xã, khối lượng nhiệm vụ tăng, nhiều công việc đòi hỏi chuyên môn sâu trong khi còn thiếu nhân lực có kinh nghiệm về đất đai, quy hoạch đô thị, tài chính, đầu tư công, đấu thầu, giáo dục và công nghệ thông tin. Phòng chuyên môn phải đảm nhiệm nhiều lĩnh vực, tiếp nhận yêu cầu hướng dẫn, báo cáo từ nhiều sở, ngành, có nội dung thời hạn thực hiện gấp. Các phần mềm chưa đồng bộ, cán bộ phải sử dụng nhiều tài khoản, việc theo dõi và xử lý hồ sơ giữa các hệ thống còn khó khăn. Một bộ phận người dân vẫn cần được hỗ trợ khi sử dụng dịch vụ công trực tuyến; cơ chế phối hợp và chế độ hỗ trợ đối với lực lượng ở khu phố, tổ dân phố, tổ công nghệ số cộng đồng cần tiếp tục được quan tâm.
Để tháo gỡ khó khăn, các đại biểu kiến nghị cơ quan có thẩm quyền tiếp tục rà soát, đồng bộ các quy định về tổ chức chính quyền địa phương và pháp luật chuyên ngành; làm rõ thẩm quyền, trách nhiệm, quy trình xử lý nhiệm vụ chuyển tiếp sau sắp xếp; gắn phân cấp, ủy quyền với bảo đảm nhân lực, kinh phí, dữ liệu và điều kiện thực hiện. Đồng thời, hoàn thiện cơ chế phối hợp liên ngành, xác định rõ cơ quan chủ trì, cơ quan phối hợp, thời hạn trả lời và trách nhiệm giải quyết công việc; tiếp tục hoàn thiện cơ chế đặc thù, tăng tính chủ động của Thành phố trong huy động, phân bổ và sử dụng nguồn lực, đi đôi với kiểm tra, giám sát và trách nhiệm giải trình.
Đối với cấp xã, các ý kiến đề nghị bố trí biên chế, vị trí việc làm phù hợp với quy mô dân số, khối lượng công việc và tính chất địa bàn; tăng cường bồi dưỡng chuyên sâu, hướng dẫn nghiệp vụ, hỗ trợ xử lý những tình huống cụ thể; rà soát yêu cầu báo cáo, giảm trùng lặp và bảo đảm thời gian thực hiện hợp lý. Cùng với đó, ưu tiên kết nối, chia sẻ, tái sử dụng dữ liệu và hoàn thiện hệ thống thông tin dùng chung; đánh giá hiệu quả chuyển đổi số gắn với kết quả giải quyết công việc và khả năng sử dụng dịch vụ của người dân, doanh nghiệp. Các đại biểu cũng kiến nghị tiếp tục đổi mới cơ chế tự chủ của đơn vị sự nghiệp công lập; hướng dẫn cụ thể việc khuyến khích, bảo vệ cán bộ năng động, sáng tạo vì lợi ích chung; quan tâm lực lượng tham gia công việc tại cộng đồng dân cư và nâng cao chất lượng tiếp thu, phản hồi, giải trình đối với ý kiến góp ý, giám sát của các tổ chức, người dân và doanh nghiệp.
Các báo cáo và ý kiến trao đổi tại buổi tọa đàm, khảo sát cung cấp thêm luận cứ khoa học và thực tiễn để Viện nghiên cứu, hoàn thiện Đề tài khoa học và công nghệ cấp quốc gia “Xây dựng và hoàn thiện thể chế quản trị địa phương hiện đại và hiệu quả đáp ứng yêu cầu tạo động lực phát triển nhanh và bền vững đất nước trong điều kiện mới”, đồng thời phục vụ Bộ Nội vụ tham mưu, đề xuất chính sách về xây dựng và hoàn thiện thể chế quản trị địa phương thời gian tới./.
Tin và ảnh: Nguyễn Quỳnh
Một số hình ảnh của buổi tọa đàm, khảo sát:
Đại diện lãnh đạo Sở Tài chính phát biểu
Đại diện lãnh đạo UBND phường Phước Thắng phát biểu
Đại diện lãnh đạo UBND xã Bà Điểm phát biểu