Sáng ngày 07/7/2026, tại trụ sở Bộ Nội vụ (số 37 Nguyễn Bỉnh Khiêm, Hà Nội), Viện Khoa học Tổ chức nhà nước và Lao động phối hợp cùng Viện Friedrich-Ebert-Stiftung (FES) tại Việt Nam tổ chức cuộc họp tham vấn “Phân vùng tiền lương tối thiểu theo địa giới hành chính mới: Phương pháp và phương án đề xuất”. TS. Lê Anh Tuấn, Viện trưởng Viện Khoa học Tổ chức nhà nước và Lao động chủ trì cuộc họp.
Tham dự cuộc họp, về phía Viện Khoa học Tổ chức nhà nước và Lao động có TS. Vũ Xuân Thanh – Phó Viện trưởng; ông Lê Ngự Bình – Phó Viện trưởng, Trưởng nhóm nghiên cứu cùng các viên chức của Viện. Về phía Viện FES tại Việt Nam có ông Timo Rinke – Trưởng đại diện và ông Nguyễn Thanh Vinh – Quản lý Chương trình. Cuộc họp còn có sự tham dự của đại diện các đơn vị thuộc, trực thuộc Bộ Nội vụ; đại diện các đơn vị Sở Nội vụ thành phố Hà Nội; Cục Thống kê, Thống kê thành phố Hà Nội; Trung tâm Dịch vụ việc làm thành phố Hà Nội; Ban Quản lý các Khu công nghệ cao và Khu công nghiệp thành phố Hà Nội.
TS. Lê Anh Tuấn, Viện trưởng Viện Khoa học Tổ chức nhà nước và Lao động phát biểu khai mạc
Phát biểu khai mạc, TS. Lê Anh Tuấn nhấn mạnh, tiền lương tối thiểu là công cụ quan trọng của nhà nước trong điều tiết thị trường lao động, bảo vệ người lao động có thu nhập thấp, đồng thời góp phần ổn định quan hệ lao động và tạo môi trường sản xuất, kinh doanh lành mạnh. Theo Viện trưởng, trong bối cảnh cả nước thực hiện sắp xếp đơn vị hành chính và tổ chức mô hình chính quyền địa phương hai cấp, địa bàn áp dụng mức lương tối thiểu đã được chuyển đổi từ cấp huyện sang cấp xã để tương thích với địa giới hành chính mới. Đây là yêu cầu cần thiết nhằm bảo đảm tính liên tục của chính sách, song cũng đặt ra yêu cầu phải rà soát sâu hơn về cơ sở phân vùng trong giai đoạn tới, bởi một số xã, phường sau sắp xếp có thể bao gồm các khu vực có điều kiện phát triển rất khác nhau. TS. Lê Anh Tuấn cho biết, nghiên cứu lần này không đặt mục tiêu xác định ngay mức lương tối thiểu cụ thể cho từng vùng, mà tập trung vào ba vấn đề chính: xác định hệ thống tiêu chí phân vùng; đề xuất phương pháp tính toán, phân nhóm địa phương và tham vấn các bên liên quan để hoàn thiện phương án, khuyến nghị chính sách phù hợp với thực tiễn.
Ông Timo Rinke – Trưởng đại diện Viện Friedrich-Ebert-Stiftung (FES) tại Việt Nam phát biểu chào mừng
Phát biểu chào mừng tại cuộc họp, ông Timo Rinke – Trưởng đại diện Viện Friedrich-Ebert-Stiftung (FES) tại Việt Nam cho biết đây là hoạt động hợp tác đầu tiên giữa Viện FES và Viện Khoa học Tổ chức nhà nước và Lao động sau khi Chính phủ Việt Nam thực hiện tái cấu trúc, đồng thời khẳng định việc điều chỉnh phân loại vùng tiền lương tối thiểu theo ranh giới hành chính mới không chỉ là một công việc kỹ thuật thuần túy mà là bước đi cần thiết để chính sách tiền lương tiếp tục phản ánh đúng thực tế điều kiện kinh tế - xã hội trên khắp cả nước. Ông Timo Rinke bày tỏ hy vọng nghiên cứu sẽ cung cấp cơ sở dữ liệu quan trọng cho các cuộc thảo luận chính sách trong thời gian tới, góp phần bảo đảm hệ thống lương tối thiểu theo vùng công bằng, minh bạch và linh hoạt với thực tiễn.
Ông Lê Ngự Bình, Phó Viện trưởng Viện Khoa học Tổ chức nhà nước và Lao động phát biểu đề dẫn tại cuộc họp
Trình bày Báo cáo đề dẫn về bối cảnh điều chỉnh phân vùng tiền lương tối thiểu và cách tiếp cận thực hiện nghiên cứu, Phó Viện trưởng Lê Ngự Bình - Trưởng nhóm nghiên cứu nêu rõ việc chuyển địa bàn áp dụng sang cấp xã mới chỉ giải quyết yêu cầu quản lý trước mắt. Vấn đề cốt lõi là phải xây dựng lại cơ sở phân vùng dựa trên tiêu chí và bằng chứng khoa học. Nghiên cứu sử dụng cách tiếp cận hai tầng (định lượng ở cấp tỉnh và rà soát đặc thù ở cấp xã) dựa trên 4 nhóm tiêu chí: mức sống và chi phí sinh hoạt; năng lực kinh tế và khả năng chi trả của doanh nghiệp; thị trường lao động; dân cư, đô thị hóa và không gian lãnh thổ.
TS. Phạm Ngọc Toàn, Giám đốc Trung tâm Thông tin, phân tích, dự báo chiến lược và dịch vụ công trình bày báo cáo tại cuộc họp
Tiếp đó, TS. Phạm Ngọc Toàn, Giám đốc Trung tâm Thông tin, phân tích, dự báo chiến lược và dịch vụ công đã trình bày báo cáo về cơ sở khoa học, tiêu chí và phương pháp phân vùng tiền lương tối thiểu. Báo cáo phân tích bối cảnh chính sách chuyển đổi từ địa bàn cấp huyện sang cấp xã, làm rõ khái niệm phân vùng tiền lương tối thiểu không chỉ là ranh giới hành chính mà là thiết kế không gian chính sách, đồng thời hệ thống hóa các nguyên tắc phân vùng gồm tương đồng nội vùng, khác biệt liên vùng, dữ liệu kiểm chứng, khả thi quản lý và ổn định nhưng cập nhật. Trên cơ sở phân tích bốn cách tiếp cận phân vùng (hành chính, đồng nhất, chức năng, mục tiêu chính sách) và kinh nghiệm quốc tế của Trung Quốc, Nhật Bản, Indonesia, Brazil, báo cáo khuyến nghị Việt Nam nên dùng địa giới hành chính làm khung quản lý nhưng xác định vùng dựa trên dữ liệu về mức sống, thị trường lao động và khả năng chi trả, đồng thời cần bảo đảm nguyên tắc không giảm mức bảo vệ đối với người lao động trong quá trình điều chỉnh.
Trình bày kết quả tính toán thử nghiệm phân vùng tiền lương tối thiểu, ThS. Nguyễn Thành Tuân, Trung tâm Thông tin, phân tích, dự báo chiến lược và dịch vụ công cho biết nhóm nghiên cứu đã tích hợp dữ liệu từ các cuộc khảo sát, xây dựng bộ 20 chỉ tiêu và phân cụm địa phương bằng thuật toán K-means. Kết quả kiểm định ANOVA khẳng định sự khác biệt giữa các vùng là thực chất (hệ số R-squared đạt 35,19%). Đáng chú ý, mô hình mới có độ trùng khớp rất cao với phân vùng hiện hành ở Vùng I (86,42%) và Vùng IV (81,54%), trong khi Vùng II và Vùng III có tỷ lệ trùng khớp thấp hơn và xuất hiện xu hướng dịch chuyển. Từ đó, nhóm đề xuất phương án phân vùng mới kế thừa hệ thống cũ nhưng chuyển dần sang tiếp cận bằng dữ liệu và duy trì cấu trúc 4 vùng để ổn định chính sách.
Ông Nguyễn Vĩnh Trường, Trưởng phòng, Phòng Phân tích dự báo, Trung tâm dịch vụ việc làm Hà Nội phát biểu tại Hội thảo
Bên cạnh đó, các đại biểu đã trao đổi, góp ý kỹ thuật sôi nổi xoay quanh tính khả thi của bộ tiêu chí, phương pháp tính toán và khả năng vận dụng kết quả vào thực tiễn quản lý. Chia sẻ về hiện trạng dữ liệu phục vụ phân vùng tiền lương tối thiểu trên địa bàn thành phố Hà Nội, ông Nguyễn Vĩnh Trường, Trung tâm Dịch vụ việc làm Hà Nội cho biết, mặc dù Hà Nội có hệ thống thống kê tương đối đầy đủ và tập trung số lượng lớn doanh nghiệp thuộc nhiều ngành nghề, song dữ liệu phục vụ tính toán phân vùng đến cấp xã, phường vẫn còn nhiều điểm nghẽn như thiếu dữ liệu cấp xã, chưa có hệ thống dữ liệu thống nhất về chi phí sinh hoạt theo địa bàn nhỏ, dữ liệu tiền lương thực tế còn phân tán. Ông Nguyễn Vĩnh Trường cũng chỉ rõ hiện tượng “ranh giới cứng” gây chênh lệch lớn giữa các địa bàn giáp ranh, đồng thời kiến nghị xây dựng cơ sở dữ liệu tích hợp, thí điểm mô hình “cụm liên xã” và tích hợp công cụ tra cứu số hóa nhằm giảm chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp.
Ông Nguyễn Quang Lộc, Phó trưởng phòng, Phòng Phân tích dự báo, Trung tâm quốc gia dịch vụ việc làm phát biểu tại cuộc họp
Ông Nguyễn Quang Lộc, Trung tâm Quốc gia về Dịch vụ việc làm đã chia sẻ về vai trò của dữ liệu thị trường lao động trong hoàn thiện phương pháp phân vùng tiền lương tối thiểu, trong đó nhấn mạnh các nhóm dữ liệu về cung - cầu lao động, tiền lương tuyển dụng và tiền lương thực trả, di chuyển lao động giữa các địa phương và tình trạng thiếu hụt lao động cần được khai thác như những tiêu chí cốt lõi bên cạnh các chỉ tiêu về chi phí sinh hoạt và phát triển kinh tế - xã hội. Ông kiến nghị xây dựng Cơ sở dữ liệu quốc gia về tiền lương và thị trường lao động, tăng cường kết nối, chia sẻ dữ liệu giữa các bộ, ngành, địa phương và nghiên cứu ứng dụng công nghệ dữ liệu lớn, trí tuệ nhân tạo trong phân tích, dự báo.
Quang cảnh cuộc họp
Phát biểu bế mạc cuộc họp, Phó Viện trưởng Lê Ngự Bình trân trọng cảm ơn sự tham gia và những ý kiến đóng góp quý báu của các đại biểu tham dự đã góp phần làm rõ hơn tính khả thi của hệ thống tiêu chí, phương pháp tính toán, cũng như những vấn đề cần tiếp tục rà soát đối với các địa bàn đặc thù sau sắp xếp đơn vị hành chính. Đây là cơ sở quan trọng để nhóm nghiên cứu tiếp tục hoàn thiện báo cáo, phục vụ quá trình rà soát, điều chỉnh và cập nhật hệ thống phân vùng tiền lương tối thiểu trong giai đoạn tới, đồng thời góp phần mở rộng hợp tác giữa Viện Khoa học Tổ chức nhà nước và Lao động với Viện Friedrich-Ebert-Stiftung tại Việt Nam trong lĩnh vực lao động và chính sách xã hội./.
Tin, ảnh: Đỗ Hồng