Ngày 19/09/2026, tại trụ sở Bộ Nội vụ, Viện Khoa học Tổ chức nhà nước và Lao động đã tổ chức nghiệm thu chính thức nhiệm vụ “Khảo sát thực trạng các vấn đề xã hội của người lao động trong các khu công nghiệp” do TS. Lê Anh Tuấn, Viện trưởng Viện Khoa học Tổ chức nhà nước và Lao động, Bộ Nội vụ làm chủ nhiệm.
Hội đồng nghiệm thu (Hội đồng) có 09 thành viên, do TS. Nguyễn Văn Hồi, Thứ trưởng Bộ Nội vụ làm chủ tịch.
TS. Nguyễn Văn Hồi, Thứ trưởng Bộ Nội vụ, Chủ tịch Hội đồng nghiệm thu
Tại buổi nghiệm thu, ThS. Phạm Minh Thu, Trưởng phòng Nghiên cứu chính sách xã hội và bình đẳng giới, Viện Khoa học Tổ chức nhà nước và Lao động thay mặt nhóm thực hiện trình bày tóm tắt tổng quan quá trình thực hiện nhiệm vụ. Theo nhóm thực hiện, công nghiệp hóa, hiện đại hóa thúc đẩy các khu công nghiệp phát triển nhanh. Đến cuối năm 2025, cả nước có 478 khu công nghiệp được thành lập, gần 300 khu công nghiệp đang hoạt động, thu hút hơn 4,1 triệu công nhân và đóng góp khoảng 50% kim ngạch xuất khẩu. Lao động nữ chiếm khoảng 60%, chủ yếu từ 25 - 40 tuổi và phần lớn là người di cư từ nông thôn, nên nhu cầu về nhà ở, y tế, giáo dục cho con em, đời sống văn hóa, tinh thần rất lớn. Tuy nhiên, hạ tầng xã hội chưa theo kịp hạ tầng sản xuất. Thiết chế văn hóa, nhà ở, trường học, nhà trẻ, cơ sở y tế phục vụ người lao động chưa được đầu tư thỏa đáng; tiền lương, nhà ở, tiếp cận thông tin, dịch vụ y tế, giáo dục, nhà trẻ phù hợp với ca kíp vẫn là khó khăn nổi cộm, nhất là với lao động nữ di cư. Nếu không giải quyết kịp thời, tình trạng này sẽ đe dọa tính bền vững của mô hình tăng trưởng dựa vào lao động, ảnh hưởng đến năng suất và sự gắn bó lâu dài của công nhân với doanh nghiệp, địa phương. Trong khi đó, nhiều đạo luật quan trọng vừa được sửa đổi, ban hành (Bộ luật Lao động 2019, Luật Nhà ở 2023, Luật Bảo hiểm xã hội 2024, Luật Việc làm 2025) vừa mở ra cơ hội, vừa đặt ra thách thức trong tổ chức thực thi. Vì vậy, việc khảo sát toàn diện thực trạng các vấn đề xã hội của người lao động trong khu công nghiệp là thực sự cần thiết.
ThS. Phạm Minh Thu, Trưởng phòng Nghiên cứu chính sách xã hội và bình đẳng giới, Viện Khoa học Tổ chức nhà nước và Lao động thay mặt nhóm thực hiện trình bày tóm tắt báo cáo kết quả thực hiện nhiệm vụ
Đánh giá kết quả đạt được của nhiệm vụ, Hội đồng cho rằng nhiệm vụ đã hoàn thành các mục tiêu đề ra. Nhóm thực hiện đã hệ thống hóa và phân tích khá đầy đủ khung thể chế, chính sách liên quan đến các vấn đề xã hội của người lao động trong khu công nghiệp; phân tích cụ thể thực trạng về tiền lương, thu nhập; an toàn vệ sinh lao động và điều kiện làm việc; nhà ở; chăm sóc y tế; giáo dục cho con em công nhân (nhà trẻ, mẫu giáo, trường học) và tệ nạn xã hội, qua đó xác định được nhu cầu thực tiễn và các rào cản của người lao động trong tiếp cận dịch vụ xã hội.
TS. Phạm Minh Huân, nguyên Thứ trưởng Bộ Lao động – Thương binh và Xã hội nhận xét, phản biện nhiệm vụ
Đồng thời, nhóm thực hiện đã đánh giá kết quả thực hiện chính sách của doanh nghiệp và của địa phương (bố trí đất đai, xây dựng nhà ở xã hội, nhà trẻ, ưu đãi tín dụng, ưu đãi thuế...), phân tích những khó khăn, vướng mắc trong tổ chức thực hiện; làm rõ các mô hình, cách làm hiệu quả cùng nguồn lực tài chính, cơ chế và vai trò của các bên gồm chính quyền địa phương, doanh nghiệp, người lao động và nhà tài trợ. Trên cơ sở đó, nhóm thực hiện đã đề xuất, khuyến nghị các giải pháp hoàn thiện chính sách, nâng cao hiệu quả tổ chức thực hiện, bảo đảm đời sống và phúc lợi cho người lao động. Đặc biệt, những kiến nghị mang tầm vĩ mô, bao quát của nhiệm vụ nhằm giải quyết toàn diện các vấn đề xã hội của người lao động trong khu công nghiệp, góp phần thực hiện mục tiêu tăng trưởng hai con số trong thời gian tới.
TS. Đào Quang Vinh, nguyên Viện trưởng Viện Khoa học Lao động và Xã hội nhận xét, phản biện nhiệm vụ
Bên cạnh những kết quả đã đạt được, Hội đồng cho rằng tại Chương 1, các vấn đề xã hội được khảo sát phần lớn không mới, do đó cần phân tích sâu hơn khía cạnh “mới” và “cũ”, chẳng hạn lương tăng nhưng khả năng đáp ứng nhu cầu, tích lũy của người lao động có được cải thiện hay không. Là nhiệm vụ khảo sát thực trạng, nội dung cần đánh giá, phản biện để đề xuất chính sách, chứ không dừng ở mô tả.
Trong Chương 2, nhiệm vụ chủ yếu mô tả kết quả thực hiện chính sách ở mức chung, cần phân tích sâu hơn tác động của chính sách đối với từng nhóm lao động như lao động nữ, lao động di cư, qua đó lý giải vì sao các vấn đề vẫn tồn tại, làm căn cứ cho khuyến nghị.
Ngoài ra, tại Chương 3, nhóm thực hiện cần phân tích sâu hơn bối cảnh tác động đến doanh nghiệp trong khu công nghiệp như dịch chuyển đầu tư, ứng dụng công nghệ, AI, đồng thời có dự báo định tính về các vấn đề xã hội mới. Phiếu khảo sát dạng câu hỏi mở chưa phản ánh đầy đủ nhu cầu của từng nhóm lao động, nên bổ sung thang đo, chỉ báo đa chiều. Các giải pháp còn khá chung, cần bổ sung giải pháp theo từng nhóm vấn đề, nhóm đối tượng và chính sách khuyến khích doanh nghiệp tham gia giải quyết các vấn đề xã hội.
Quang cảnh buổi nghiệm thu
Phát biểu kết luận buổi nghiệm thu, trên cơ sở thống nhất ý kiến của các thành viên Hội đồng, TS. Nguyễn Văn Hồi, Chủ tịch Hội đồng đánh giá cao sự cố gắng của nhóm thực hiện nhiệm vụ, cho rằng đây là công trình nghiên cứu khoa học được thực hiện công phu, nghiêm túc, hoàn thành mục tiêu và các nhiệm vụ đề ra. Tuy nhiên, nhóm thực hiện cần phải tiếp thu các ý kiến góp ý của Hội đồng để bổ sung hoàn thiện các nội dung báo cáo.
Nhiệm vụ đã được Hội đồng nghiệm thu đánh giá xếp loại: Đạt./.
Tin, ảnh: Đỗ Hồng