Ngày 14/5/2026, tại trụ sở Bộ Nội vụ, Viện Khoa học Tổ chức nhà nước và Lao động đã tổ chức nghiệm thu chính thức dự án điều tra khảo sát cấp Bộ “Điều tra thực trạng tổ chức và hoạt động của chính quyền xã ở nước ta hiện nay” do TS. Nguyễn Huyền Hạnh, Phó Viện trưởng Viện Khoa học Tổ chức nhà nước và Lao động, Bộ Nội vụ làm chủ nhiệm.
Hội đồng nghiệm thu (Hội đồng) có 09 thành viên, do TS. Nguyễn Văn Hồi, Thứ trưởng Bộ Nội vụ làm chủ tịch.
TS. Nguyễn Văn Hồi Chủ tịch Hội đồng nghiệm thu
Tại buổi nghiệm thu, TS. Nguyễn Huyền Hạnh, Phó Viện trưởng, Viện Khoa học Tổ chức nhà nước và Lao động thay mặt Nhóm thực hiện trình bày tóm tắt tổng quan quá trình và kết quả thực hiện Dự án. Theo Nhóm thực hiện, chính quyền xã giữ vai trò là cấp hành chính cơ sở, gần dân nhất trong hệ thống chính quyền địa phương ba cấp ở Việt Nam. Đây là nơi trực tiếp triển khai chủ trương, chính sách của Nhà nước, đồng thời tiếp nhận và phản ánh nguyện vọng của Nhân dân. Hoạt động hiệu quả của chính quyền xã góp phần nâng cao chất lượng quản lý nhà nước, bảo đảm dân chủ ở cơ sở và thúc đẩy phát triển kinh tế – xã hội địa phương. Trong thời gian qua, tổ chức và hoạt động của chính quyền xã đã đạt nhiều kết quả tích cực. Bộ máy chính quyền từng bước được củng cố, cơ cấu tổ chức ngày càng rõ ràng hơn. Chính quyền xã đã góp phần quan trọng trong xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo, bảo đảm an sinh xã hội và giữ gìn an ninh trật tự. Công tác cải cách hành chính, ứng dụng công nghệ thông tin và cơ chế “một cửa” được triển khai ngày càng rộng rãi. Đội ngũ cán bộ, công chức xã được nâng cao về trình độ chuyên môn và chất lượng hoạt động.
TS. Nguyễn Huyền Hạnh, thay mặt Nhóm thực hiện Dự án trình bày tóm tắt tổng quan quá trình và kết quả thực hiện Dự án
Tuy nhiên, thực tiễn vẫn còn nhiều hạn chế như bộ máy ở một số nơi còn cồng kềnh, tính chủ động trong quản lý chưa cao, hoạt động của Hội đồng nhân dân xã còn hình thức. Chất lượng cán bộ, công chức chưa đồng đều, nhất là ở vùng sâu, vùng xa; việc ứng dụng công nghệ thông tin còn thiếu đồng bộ. Ngoài ra, hệ thống pháp luật và cơ chế phân cấp, phân quyền còn chồng chéo, chưa tạo được sự tự chủ rõ ràng cho chính quyền xã. Đảng và Nhà nước xác định việc đổi mới tổ chức và hoạt động của chính quyền xã là nhiệm vụ quan trọng trong cải cách bộ máy nhà nước. Vì vậy, Dự án “Điều tra thực trạng tổ chức và hoạt động của chính quyền xã ở nước ta hiện nay” có ý nghĩa cần thiết nhằm đánh giá khách quan thực trạng, làm cơ sở hoàn thiện pháp luật, chính sách và nâng cao hiệu quả hoạt động của chính quyền xã trong thời gian tới.
TS. Trần Anh Tuấn, nguyên Thứ trưởng Bộ Nội vụ nhận xét, phản biện Dự án
Đánh giá kết quả đạt được của Dự án, Hội đồng cho rằng Dự án điều tra, khảo sát là một công trình nghiên cứu được tiến hành một cách bền bỉ công phu, nghiêm túc, dựa trên phương pháp nghiên cứu có tính khoa học. Có kết cấu và bố cục hợp lý, trình bày cụ thể, rõ ràng, hợp lý. Các sản phẩm nghiên cứu được tổng hợp đầy đủ, có chất lượng, có tính thực tiễn và ứng dụng cao về cơ bản đáp ứng các yêu cầu đề ra. Bên cạnh đó, Nhóm thực hiện Dự án đã đề cập được một số vấn đề lý luận và pháp lý tạo khung lý thuyết cần thiết cho việc điều tra, khảo sát thực trạng và đề xuất giải pháp ở 2 phần sau. Đồng thời, Nhóm thực hiện Dự án đã điều tra, khảo sát tương đối toàn diện, cụ thể đánh giá thực trạng, tổ chức và hoạt động của chính quyền xã ở nước ta từ năm 2015 đến tháng 6/2024, rút ra được những ưu điểm và hạn chế chủ yếu, nguyên nhân khách quan, chủ quan cần khắc phục. Bên cạnh đó, đã đưa ra tổ chức và hoạt động của chính quyền xã theo mô hình chính quyền địa phương 2 cấp (từ 01/7/2025 đến nay). Ngoài ra, Dự án đã nêu ra được một số giải pháp, kiến nghị nhằm hoàn thiện tổ chức và hoạt động của chính quyền xã trong thời gian tới.
TS. Hoàng Thị Ngân, Nguyên Vụ trưởng Vụ Hành chính Nhà nước và Công vụ, Văn phòng Chính phủ nhận xét phản biện Dự án
Bên cạnh những kết quả đã đạt được, Dự án vẫn còn một số nội dung cần hoàn thiện như: Làm rõ sự khác biệt mang tính bản chất giữa "xã cũ" (mô hình 3 cấp) và "xã mới" (mô hình 2 cấp) về vị trí pháp lý và thẩm quyền quyết định; Thống nhất sử dụng cụm từ “chính quyền xã” xuyên suốt báo cáo để đảm bảo tính nhất quán; Bổ sung các nguyên tắc tổ chức, hoạt động và đặc điểm phân biệt giữa chính quyền xã với phường và đặc khu…
Quang cảnh buổi nghiệm thu
Phát biểu kết luận buổi nghiệm thu, trên cơ sở thống nhất ý kiến của các thành viên Hội đồng, TS. Nguyễn Văn Hồi, Chủ tịch Hội đồng đánh giá cao sự cố gắng của Nhóm thực hiện Dự án, cho rằng đây là công trình nghiên cứu khoa học được thực hiện công phu, nghiêm túc, hoàn thành mục tiêu và các nhiệm vụ đề ra. Tuy nhiên, Nhóm thực hiện Dự án cần phải tiếp thu các ý kiến góp ý của Hội đồng để bổ sung hoàn thiện các nội dung Báo cáo.
Dự án đã được Hội đồng nghiệm thu đánh giá xếp loại: Đạt./.
Tin, ảnh: Đỗ Hồng
Một số hình ảnh tại buổi nghiệm thu./.
PGS.TS Lê Minh Thông, Nguyên Phó Chủ nhiệm Ủy ban pháp luật của Quốc hội
PGS.TS Nguyễn Thị Hồng Hải, Học viện Hành chính và Quản trị công
TS. Đoàn Văn Dũng, Trưởng phòng Tổng hợp - Thư ký, Văn Phòng Bộ