Xây dựng khung năng lực đội ngũ cán bộ quản lý nhà nước về giáo dục nghề nghiệp ở địa phương đáp ứng yêu cầu đổi mới và hội nhập

Chủ nhiệm: ThS. Nguyễn Hải Cường

Năm đăng ký: 2020

Năm nghiệm thu: 2020

Tóm tắt:

1. Tính cấp thiết của đề tài

Bối cảnh hội nhập quốc tế cùng sự phát triển mạnh mẽ của khoa học công nghệ đang đặt ra những yêu cầu đổi mới sâu sắc đối với hệ thống giáo dục nghề nghiệp (GDNN). Các văn bản pháp lý quan trọng như Nghị quyết số 29-NQ/TW của Ban Chấp hành Trung ương Đảng và Điều 18 Luật Giáo dục năm 2019 đều khẳng định vai trò then chốt của đội ngũ cán bộ quản lý (CBQL), đồng thời chỉ ra thực trạng bất cập về chất lượng, số lượng và cơ cấu của đội ngũ này so với yêu cầu đổi mới. Tại các địa phương, dù bộ máy quản lý nhà nước (QLNN) về GDNN đã được tăng cường theo Nghị định số 15/2019/NĐ-CP, thực tế vẫn tồn tại nhiều hạn chế: cán bộ bố trí chưa phù hợp với năng lực, chuyên môn sâu về quản lý và thanh tra giám sát còn yếu, tỷ lệ kiêm nhiệm cao, cùng với những hạn chế về ngoại ngữ, tin học và khả năng hội nhập quốc tế. Sự thiếu chuyên nghiệp này khiến công tác quản lý đối với khối trường cao đẳng còn lúng túng, làm giảm hiệu lực quản lý chung. Thêm vào đó, dù Chính phủ đã ban hành Nghị định số 36/2013/NĐ-CP quy định về việc xây dựng khung năng lực (KNL) theo vị trí việc làm (VTVL), việc áp dụng trong ngành GDNN còn chậm, chưa tổng thể và hiện tượng đánh giá cán bộ dựa trên thâm niên, bằng cấp vẫn phổ biến. Chính vì những lý do đó, việc nghiên cứu xây dựng một KNL chuẩn hóa cho đội ngũ cán bộ QLNN về GDNN ở địa phương là nhu cầu vô cùng cấp thiết nhằm làm cơ sở đánh giá, quy hoạch và đào tạo bồi dưỡng cán bộ đáp ứng yêu cầu mới.

2. Mục tiêu nghiên cứu

2.1. Mục tiêu chung

Xây dựng khung năng lực cán bộ quản lý nhà nƣớc về GDNN ở địa phương và đề xuất các giải pháp triển khai khung năng lực theo hứớng chuẩn hóa, đáp ứng yêu cầu đổi mới và hội nhập.

2.2. Mục tiêu cụ thể

- Nghiên cứu cơ sở lý luận và thực tiễn xây dựng khung năng lực cho đội ngũ cán bộ quản lý nhà nước về giáo dục nghề nghiệp ở địa phương;

- Đánh giá thực trạng năng lực và thực trạng công tác đào tạo, bồi dưỡng nâng cao năng lực cho đội ngũ cán bộ quản lý nhà nước về GDNN ở địa phương;

- Đề xuất khung năng lực cho cán bộ quản lý nhà nước về GDNN ở địa phương theo các chức danh/cấp quản lý;

- Đề xuất giải pháp triển khai khung năng lực và đào tạo, bồi dưỡng nâng cao năng lực cho đội ngũ cán bộ quản lý nhà nước về giáo dục nghề nghiệp ở địa phương theo hướng chuẩn hóa, đáp ứng yêu cầu đổi mới và hội nhập lĩnh vực GDNN.

3. Kết cấu của đề tài

Ngoài phần Mở đầu, Kết luận, báo cáo tổng hợp gồm 03 chương:

Chương 1: Cơ sở lý luận về xây dựng khung năng lực cán bộ quản lý nhà nước về GDNN ở địa phương đáp ứng yêu cầu đổi mới và hội nhập.

Chương 2: Cơ sở thực tiễn về khung năng lực cán bộ quản lý nhà nước về GDNN ở địa phương.

Chương 3: Đề xuất khung năng lực cán bộ quản lý nhà nước về GDNN ở địa phương đáp ứng yêu cầu đổi mới và hội nhập.

4. Nội dung chính của đề tài

Chương 1: Cơ sở lý luận về xây dựng khung năng lực cán bộ quản lý nhà nước về giáo dục nghề nghiệp ở địa phương đáp ứng yêu cầu đổi mới và hội nhập

Nội dung chương này tập trung làm rõ hệ thống lý luận làm nền tảng cho đề tài thông qua việc tổng quan các công trình nghiên cứu trong và ngoài nước liên quan đến KNL khu vực công, quản lý GDNN và chỉ ra các khoảng trống nghiên cứu hiện tại. Đề tài đã làm rõ hệ thống khái niệm cốt lõi bao gồm năng lực, KNL (theo mô hình ASK), quản lý nhà nước về GDNN, vị trí việc làm và xác định rõ đối tượng cán bộ QLNN về GDNN ở địa phương làm việc tại Sở Lao động - Thương binh và Xã hội (LĐTB&XH) và Phòng LĐTB&XH cấp huyện. Trong bối cảnh đổi mới và hội nhập, các yêu cầu đặt ra đối với cán bộ đã dịch chuyển từ quản lý hành chính đơn thuần sang quản trị sự thay đổi, đòi hỏi cao về bản lĩnh chính trị, đạo đức công vụ, năng lực chuyên môn sâu, tác phong chuyên nghiệp, kỹ năng số và năng lực làm việc trong môi trường quốc tế. Trên cơ sở đó, nghiên cứu thiết lập khung lý thuyết tiếp cận theo hệ thống, năng lực, vị trí việc làm và thị trường dịch vụ công, từ đó xác định nguyên tắc, quy trình xây dựng KNL gồm các cấu phần (danh mục năng lực, định nghĩa, cấp độ và mô tả hành vi). Cuối cùng, chương này phân tích các nhóm yếu tố chủ quan (thuộc về bản thân cán bộ và tổ chức) và khách quan (thể chế, bối cảnh kinh tế - xã hội) ảnh hưởng trực tiếp đến việc xây dựng và vận dụng KNL vào thực tiễn.

Chương 2: Cơ sở thực tiễn về khung năng lực cán bộ quản lý nhà nước về giáo dục nghề nghiệp ở địa phương

Chương này đi sâu vào phân tích và đánh giá bức tranh thực tế tại Việt Nam giai đoạn 2017 - 2020 thông qua dữ liệu khảo sát tại Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh. Về thực trạng chính sách, việc ứng dụng KNL theo hướng dẫn của Bộ Nội vụ trong ngành GDNN còn chậm và chưa đồng bộ. Kết quả đánh giá thực trạng năng lực cho thấy đội ngũ cán bộ QLNN về GDNN ở địa phương hiện nay còn thiếu về số lượng, yếu về năng lực chuyên sâu, kỹ năng thanh kiểm tra, giám sát, cũng như các kỹ năng bổ trợ như ngoại ngữ và tin học. Công tác đào tạo, bồi dưỡng hiện tại vẫn nặng về bằng cấp, thâm niên, chưa thực sự gắn với nhu cầu thực tế của vị trí việc làm. Đề tài cũng tiến hành tổng hợp số liệu tự đánh giá của cán bộ và đánh giá từ phía các cơ sở GDNN để làm rõ khoảng cách giữa năng lực hiện tại và yêu cầu công việc. Bên cạnh đó, chương này còn tổng hợp, giới thiệu kinh nghiệm xây dựng KNL lãnh đạo khu vực công và chính quyền địa phương của một số quốc gia (như Anh Quốc, Bắc Ai Len, Phần Lan), từ đó rút ra các bài học kinh nghiệm quý báu cho Việt Nam về cách thức thiết kế hành vi, phân cấp độ thành thạo và văn bản hóa KNL để áp dụng.

Chương 3: Đề xuất khung năng lực cán bộ quản lý nhà nước về GDNN ở địa phương đáp ứng yêu cầu đổi mới và hội nhập

Dựa trên nền tảng lý luận và thực tiễn đã chứng minh, chương cuối cùng tập trung xây dựng sản phẩm cốt lõi của đề tài. Sau khi phân tích bối cảnh tác động và xác định định hướng chuẩn hóa, đề tài đưa ra bản mô tả công việc chi tiết theo từng VTVL và đề xuất danh mục KNL cụ thể cho cán bộ QLNN về GDNN ở địa phương. Cấu trúc KNL đề xuất bao gồm định nghĩa chi tiết và các chỉ số hành vi minh họa phân chia theo các cấp độ lũy tiến từ thấp đến cao. Đặc biệt, đề tài đã cụ thể hóa thành các chuẩn năng lực áp dụng riêng cho đội ngũ cán bộ cấp tỉnh (Sở LĐTB&XH) và cấp huyện (Phòng LĐTB&XH), kèm theo các mô hình minh họa trực quan cho các vị trí như Trưởng phòng dạy nghề và Chuyên viên phụ trách dạy nghề. Để KNL này đi vào thực tế, chương này đã vạch ra các điều kiện áp dụng về thể chế, nguồn lực và đề xuất hệ thống giải pháp đồng bộ đến năm 2025, tập trung vào việc đổi mới quy trình tuyển dụng, bố trí, đánh giá, bổ nhiệm cán bộ và thiết kế các chương trình đào tạo bồi dưỡng dựa trên khoảng trống năng lực của từng cá nhân.

Thành viên đề tài:

ThS. Lê Thị Thảo, Viện Khoa học GDNN, Thƣ ký đề tài ThS. Phạm Xuân Thu, Viện Khoa học GDNN, Thành viên chính TS. Vũ Xuân Hùng, Tổng cục GDNN, Thành viên chính PGS.TS Hoàng Văn Hải, Đại học kinh tế - ĐHQGHN, Thành viên chính TS. Trần Việt Đức, Viện Khoa học GDNN, Thành viên chính TS. Nguyễn Đức Hỗ, Viện Khoa học GDNN, Thành viên chính ThS. Phùng Lê Khanh, Viện Khoa học GDNN, Thành viên chính ThS. Đinh Xuân Thành, Tổng cục GDNN, Thành viên chính ThS. Nguyễn Hữu Hợp, Đại học SPKT Hƣng Yên, Thành vi

Từ khóa: Khung năng lực Đội ngũ cán bộ Cán bộ quản lý Quản lý nhà nước Địa phương Đổi mới Giáo dục nghề nghiệp Hội nhập