Đề xuất giải pháp phát triển đào tạo trực tuyến trong giáo dục nghề nghiệp

Chủ nhiệm: TS. Nguyễn Thanh Tùng

Năm đăng ký: 2020

Năm nghiệm thu: 2020

Tóm tắt:

1. Tính cấp thiết của đề tài

Trong bối cảnh cuộc cách mạng công nghiệp 4.0 đang chi phối mạnh mẽ mọi lĩnh vực, hệ thống giáo dục cũng đang chịu những tác động toàn diện và sâu sắc. Đào tạo trực tuyến (ĐTTT) đã và đang trở thành một phương thức hiện đại, một xu hướng tất yếu của thời đại nhằm giúp việc trao đổi tri thức và tổ chức lớp học diễn ra linh hoạt mọi lúc, mọi nơi. Tại Việt Nam, Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội đã kịp thời ban hành các văn bản pháp lý như Thông tư 33, tạo hành lang vững chắc để các cơ sở giáo dục nghề nghiệp (GDNN) triển khai mô hình đào tạo từ xa và tự học có hướng dẫn. Tuy nhiên, để đáp ứng nhu cầu dạy và học trực tuyến ngày càng tăng cả về số lượng lẫn chất lượng, các trường cần phải có chiến lược, kế hoạch cụ thể, chuẩn bị tốt các điều kiện thực hiện và giải pháp phát triển hệ thống. Xuất phát từ nhu cầu cấp thiết đó, đề tài được thực hiện nhằm đổi mới phương pháp giảng dạy, phương pháp học và phương pháp đánh giá để nâng cao hiệu quả đào tạo.

2. Mục tiêu nghiên cứu

2.1. Mục tiêu chung:

Triển khai thí điểm đào tạo trực tuyến một môn học và đề xuất giải pháp, điều kiện phát triển đào tạo trực tuyến trong Giáo dục nghề nghiệp.

2.2. Mục tiêu cụ thể:

- Nghiên cứu cơ sở lý luận và thực tiễn về phát triển đào tạo trực tuyến trong giáo dục nghề nghiệp;

- Xây dựng qui trình và triển khai thí điểm đào tạo trực tuyến cho môn học “An toàn hệ thống & An ninh mạng”;

- Đề xuất giải pháp phát triển đào tạo trực tuyến trong giáo dục nghề nghiệp và điều kiện thực hiện

3. Kết cấu của đề tài

Chương 1: Cơ sở lý luận và thực tiễn về phát triển đào tạo trực tuyến trong giáo dục nghề nghiệp.

Chương 2: Xây dựng mô hình và quy trình thí điểm đào tạo trực tuyến môn học “An toàn hệ thống và An ninh mạng” trong giáo dục nghề nghiệp.

Chương 3: Đề xuất giải pháp phát triển ĐTTT trong các cơ sở giáo dục nghề nghiệp.

Chương 4: Kết luận và kiến nghị

4. Nội dung chính của đề tài

Chương 1: Cơ sở lý luận và thực tiễn về phát triển đào tạo trực tuyến trong giáo dục nghề nghiệp

Chương đầu tiên của đề tài tập trung làm rõ hệ thống cơ sở lý luận và thực tiễn liên quan đến việc phát triển hình thức đào tạo trực tuyến. Nhóm nghiên cứu đã tổng quan các công trình nghiên cứu trong và ngoài nước về vấn đề dạy - tự học, tình hình phát triển E-learning, dạy học trực tuyến và dạy học tương tác. Về mặt lý luận, chương này phân tích sâu sắc các khái niệm cốt lõi như sư phạm tương tác (mối quan hệ giữa bộ ba tác nhân người học - người dạy - môi trường), bản chất của tự học, E-learning, dạy học trực tuyến và dạy học trực tuyến theo tiếp cận tương tác. Đề tài đã phân loại chi tiết các hình thức đào tạo trực tuyến gồm học trực tuyến trực tiếp (đồng bộ), học trực tuyến gián tiếp (không đồng bộ) và học trực tuyến kết hợp (Blended Learning). Đồng thời, chương này cũng chỉ ra các đặc điểm, vai trò, lợi ích vượt trội (tiết kiệm chi phí, thời gian, tính linh hoạt, khả năng mở rộng) cùng những hạn chế và thách thức của ĐTTT trong môi trường GDNN. Các yếu tố ảnh hưởng lớn đến ĐTTT cũng được phân tích toàn diện bao gồm nhận thức của tổ chức (xã hội, doanh nghiệp, phụ huynh, học sinh), năng lực của đội ngũ quản lý, giảng viên, người học, cơ sở vật chất và cơ cấu tổ chức đơn vị. Về mặt thực tiễn, chương một đã tiến hành đánh giá thực trạng tổ chức dạy học trực tuyến theo tiếp cận tương tác và khảo sát sâu sắc kết quả thực tế thông qua các bảng biểu, biểu đồ thống kê về hạ tầng, học liệu, năng lực nhân sự và quy trình quản lý tại cơ sở GDNN. Bên cạnh đó, các mô hình thiết kế khóa học trực tuyến nổi tiếng như ASSURE, ICARE, ADDIE và quy trình xây dựng, thiết kế khóa học trên hệ thống E-learning cũng được tổng hợp chi tiết nhằm làm nền tảng ứng dụng cho chương tiếp theo.

Chương 2: Xây dựng mô hình và quy trình thí điểm đào tạo trực tuyến môn học “An toàn hệ thống và An ninh mạng” trong giáo dục nghề nghiệp

Nội dung chương hai đi sâu vào mô tả chi tiết quy trình thực nghiệm và triển khai xây dựng khóa học trực tuyến thí điểm đối với môn học “An toàn hệ thống & An ninh mạng”. Tiến trình này được thực hiện chặt chẽ qua các bước: tiếp nhận và phân tích yêu cầu; xây dựng đề xuất giải pháp; viết kịch bản sư phạm cho môn học; tiến hành sản xuất học liệu số hóa (bài giảng lý thuyết chuẩn SCORM, video bài giảng, giáo trình điện tử, mẫu câu hỏi trắc nghiệm); kiểm thử và bàn giao khóa học. Sau khi hoàn thiện, khóa học được triển khai thực tế trên hệ thống E-learning của Trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật Vĩnh Long bằng việc khởi tạo khóa học, thiết kế chuyên mục, đăng tải học liệu và thiết lập các hoạt động đánh giá kết quả, thu nhận phản hồi. Quy trình cũng quy định rõ ràng kịch bản hoạt động của cả người học lẫn giảng viên trên hệ thống từ lúc bắt đầu thông qua các công cụ tương tác (diễn đàn thảo luận, phòng học trực tuyến BigBlueButton) cho đến khi kết thúc môn học. Phần cuối của chương đưa ra những đánh giá tổng thể về kết quả đạt được qua đợt thí điểm với số liệu thực nghiệm cụ thể từ người học, đồng thời thẳng thắn chỉ ra một số hạn chế, nguyên nhân và rút ra những bài học kinh nghiệm quý báu cho quá trình vận hành.

Chương 3: Đề xuất giải pháp phát triển ĐTTT trong các cơ sở giáo dục nghề nghiệp

Dựa trên những cơ sở lý luận và kết quả thực nghiệm từ các chương trước, chương ba tập trung khái quát các yếu tố ảnh hưởng đến sự thành công của E-learning trong GDNN để đưa ra hệ thống các giải pháp và điều kiện thực hiện mang tính chiến lược. Hệ thống 9 giải pháp phát triển ĐTTT được đề xuất cụ thể bao gồm: nâng cao nhận thức về đào tạo trực tuyến; hoàn thiện cơ chế, chính sách và quy chế trong đào tạo; bồi dưỡng năng lực công nghệ cho đội ngũ giảng viên và người học; xây dựng cơ sở hạ tầng mạng và hệ thống máy chủ; xây dựng, phát triển nguồn học liệu số phong phú; quản lý hiệu quả, chất lượng các hoạt động dạy-học; quản lý và khai thác tốt thông tin đầu ra; nghiên cứu đổi mới các phương pháp dạy học; và tích cực khai thác các phần mềm đào tạo trực tuyến nguồn mở. Đi kèm với các giải pháp là việc xác định rõ ràng các điều kiện cơ bản để phát triển ĐTTT bao gồm hành lang pháp lý, trình độ kiến thức công nghệ của người dạy và người học, thái độ hợp tác tích cực, cơ sở vật chất trang thiết bị kỹ thuật, cùng với việc tuân thủ các tiêu chuẩn chung cho hệ thống E-learning nhằm đảm bảo tính đồng bộ và bền vững.

Chương 4: Kết luận và kiến nghị

Chương cuối cùng tổng kết lại toàn bộ kết quả nghiên cứu của đề tài. Phần kết luận đánh giá một cách tổng thể và khách quan những ưu điểm, hạn chế của hình thức ĐTTT đã được kiểm chứng thông qua đề tài. Đồng thời, chương này liệt kê tường minh các sản phẩm khoa học cụ thể mà đề tài đã xây dựng thành công (hệ thống phần mềm Moodle, bài giảng số hóa, ngân hàng câu hỏi, quy trình triển khai) cùng những lợi ích thiết thực mà đề tài mang lại cho công tác dạy và học tại cơ sở GDNN. Cuối cùng, dựa trên những phát hiện và kinh nghiệm thực tế, nhóm nghiên cứu đưa ra các khuyến nghị cụ thể đối với các cấp quản lý, cơ quan ban ngành và nhà trường nhằm tạo điều kiện tối ưu để tiếp tục nhân rộng, phát triển và nâng cao chất lượng hoạt động đào tạo trực tuyến trong hệ thống giáo dục nghề nghiệp thời gian tới.

Thành viên đề tài:

Từ khóa: Đào tạo trực tuyến Đào tạo Giáo dục nghề nghiệp