Bảo đảm sự tham gia của công dân trong hoạch định và thực thi chính sách công ở Việt Nam hiện nay.

Chủ nhiệm: PGS.TS. Đặng Khắc Ánh

Năm đăng ký: 2015

Năm nghiệm thu: 2016

Tóm tắt:

1. Mục tiêu của đề tài
Thông qua việc đánh giá thực trạng mức độ bảo đảm sự tham gia của công dân vào quá trình hoạch định và thực thi chính sách của nhà nước hiện nay, nghiên cứu đề xuất các giải pháp nhằm bảo đảm sự tham gia của công dân vào quá trình hoạch định và thực thi chính sách của nhà nước, góp phần nâng cao chất lượng hoạt động hoạch định và thực thi chính sách, giúp cho các chính sách được ban hành và đi vào thực tiễn phù hợp với yêu cầu phát triển của xã hội, qua đó nâng cao chất lượng của hệ thống chính sách công ở nước ta.
2. Kết cấu của đề tài
Ngoài phần mở đầu và kết luận, phụ lục, tài liệu tham khảo, đề tài kết cấu gồm 3 chương:
Chương 1: Cơ sở lý luận và thực tiễn về bảo đảm sự tham gia của công dân vào hoạch định và thực thi chính sách công
Chương 2: Thực trạng bảo đảm sự tham gia của công dân vào quá trình hoạch định và thực thi chính sách công ở Việt Nam hiện nay
Chương 3: Một số định hướng và giải pháp nhằm bảo đảm sự tham gia của công dân vào hoạch định và thực thi chính sách công ở Việt Nam
3. Những nội dung chính của đề tài
a, Chương 1, đề tài nghiên cứu cơ sở lý luận và thực tiễn về bảo đảm sự tham gia của công dân vào hoạch định và thực thi chính sách công: Quan niệm về chính sách công (khái niệm chính sách công, đặc điểm của chính sách công); Chu trình chính sách (khái niệm chu trình chính sách, hoạch định chính sách, thực thi chính sách); Sự tham gia của công dân vào hoạch định và thực thi chính sách công( quan niệm , tầm quan trọng, nội dung và hình thức sự tham gia của công dân vào hoạch định và thực thi chính sách công); Bảo đảm sự tham gia của công dân vào hoạch định và thực thi chính sách công.
Theo đó, nội dung và hình thức tham gia của công dân vào hoạch định và thực thi chính sách công được đề tài chỉ ra bao gồm: Thứ nhất, công dân tham gia vào xác định vấn đề chính sách (tức là tham gia vào quá trình phân tích để tìm ra vấn đề của xã hội cần giải quyết và quyết định vấn đề nào sẽ trở thành vấn đề chính sách). Thứ hai, công dân tham gia vào quá trình hình thành nội dung của chính sách (góp ý cho các giải pháp chính sách để cơ quan nhà nước có thẩm quyền lựa chọn).
Thứ ba, sự tham gia của công dân vào quá trình thực thi chính sách thể hiện ở sự tham gia của họ vào việc xây dựng và triển khai các kế hoạch thực thi chính sách; vào việc tuyên truyền phổ biến chính sách. Thứ tư, sự tham gia của công dân vào việc giám sát thực thi chính sách.
Đồng thời, đề tài nghiên cứu kinh nghiệm của một số quốc gia: Mỹ, Canada, Vương quốc Anh, Singapore trong việc bảo đảm sự tham gia của công dân trong hoạch định và thực thi chính sách công và rút ra một số bài học kinh nghiệm cho Việt Nam
b, Chương 2, đề tài đánh giá thực trạng bảo đảm sự tham gia của công dân vào quá trình hoạch định và thực thi chính sách công ở Việt Nam: Thực trạng quy định để bảo đảm sự tham gia của dân tham gia vào hoạch định và thực thi chính sách công; Cơ chế và công cụ bảo đảm sự tham gia của dân tham gia vào hoạch định và thực thi chính sách công và đưa ra những đánh giá chung về những kết quả đạt được và những nhược điểm còn tồn tại, đó là:
Thứ nhất, mặc dù sự tham gia của công dân đã được quy định khá chi tiết và bao quát trong các quy định pháp luật nhưng trong thực tế, việc thực hiện quyền tham gia này thường có khoảng cách rất xa so với quy định của pháp luật.
Thứ hai, công tác nắm bắt tình hình tư tưởng, tâm tư, nguyện vọng, ý kiến, kiến nghị của nhân dân để phản ảnh cho Đảng, chính quyền của mặt trận có lúc chưa kịp thời, chưa thường xuyên. Điều đó có khả năng dẫn tới sự thờ ở chính trị, không có mong muốn tham gia của một bộ phận dân cư, nhất là ở cấp cơ sở. Sự thờ ơ chính trị này còn xuất phát một phần từ sự không rõ ràng trong thể chế.
Một trong những nhược điểm còn tồn tại là khả năng tiếp cận thông tin, nhất là các nhóm đối tượng yếu thế như đồng bào dân tộc thiểu số, dân cư ở vùng sâu, vùng xa, người khuyết tật,… còn rất kém.
Thứ ba, các thông tin mà cơ quan nhà nước cung cấp cho người dân về các chủ trương, chính sách dự kiến ban hành còn chưa đầy đủ. Việc thiếu hụt thông tin dẫn tới người dân không có khả năng đánh giá chính xác các nội dung của chính sách và những tác động của chính sách đối với đời sống của họ. Đây cũng là một trong những nguyên nhân dẫn tới suy giảm tính tích cực tham gia của người dân khi chính quyền tổ chức lấy ý kiến.
Thứ tư, các hình thức và phương pháp tiếp cận công dân nhiều khi còn chưa phù hợp dẫn tới người dân không thể hoặc không muốn đưa ra ý kiến của mình. Một số phương pháp lấy ý kiến chỉ phù hợp với những vùng miền nhất định với những nhóm đối tượng nhất định nên nếu áp dụng một cách đồng nhất, đại trà sẽ khó thu được kết quả.
c, Chương 3, từ những định hướng cơ bản để bảo đảm sự tham gia của công dân vào hoạch định và thực thi chính sách công, đề tài đề xuất những giải pháp cụ thể để bảo đảm sự tham gia của công dân vào hoạch định và thực thi chính sách công, bao gồm: Tăng cường nhận thức về vai trò của người dân tham gia góp ý vào các quyết định của nhà nước; Quy định quy trình và xây dựng bộ máy thực hiện quy trình tham vấn người dân trước khi ban hành quy định của Nhà nước; Đảm bảo cung cấp đầy đủ thông tin về vấn đề và giải pháp chính sách đến người dân; Cần phát huy sức mạnh của các tổ chức xã hội dân sự trong hoạch định và thực thi chính sách công; Cụ thể hóa quyền trưng cầu dân ý; Đa dạng hóa hình thức và phương pháp tiếp nhận ý kiến tham gia của người dân.